De afgelopen jaren neemt private equity steeds meer toe in de zorgsector. In 2022 werd 60 procent van de overnames in de zorg uitgevoerd door investeringsmaatschappijen, terwijl dit percentage in 2019 nog op 49 procent lag.[1] Vooral in de mondzorg steeg het aantal overnames door investeerders explosief. Deze trend is niet alleen in Nederland te zien, maar ook wereldwijd. Wat kunnen hiervan de gevolgen zijn en hoe reageert de politiek hierop?

Kansen voor investeerders

Ondanks dat de zorg strenge wet- en regelgeving kent, is het wel een aantrekkelijke sector voor investeerders. Voor de zorgverlener is het de afgelopen jaren namelijk een constante dans tussen het klaarstaan voor de patiënt en de realiteit van administratie, regeldruk en wetgeving. Het is over het algemeen duidelijk dat zorgverleners meer verstrikt raken in papierwerk en regels, waardoor ze minder tijd hebben voor waar het echt om draait: zorg verlenen. Zorgverleners willen minder de druk van bedrijfsvoering voelen en overwegen daarom steeds vaker een overname door een investeerder.

Vanouds is de zorg bovendien een stabiele sector met stabiele inkomstenstromen, zelfs in economisch onzekere tijden. Sterker nog, door de vergrijzing neemt de vraag naar gezondheidszorg in de toekomst alleen nog maar toe.

In de zorgsector zijn ook nog veel kleinschalige zorgaanbieders. Voor de zorgaanbieder kan een overname door een investeerder aantrekkelijk zijn, vanwege de voordelen die ze kunnen benutten van de grootschaligheid. Dit kan resulteren in efficiëntere processen en lagere operationele kosten.

Tweespalt

De meningen over private equity zijn over het algemeen behoorlijk verdeeld. Enerzijds kan het geld van de investeerders gebruikt worden om de zorg te innoveren en verbeteren. Hierdoor kunnen zorgaanbieders betere zorg aanbieden wat resulteert in een hogere patiënttevredenheid en uiteindelijk in financiële voordelen voor zorginstellingen en rendementen voor de investeerders. Bovendien kunnen investeerders investeren in automatisering, wat werkdruk op personeel kan verminderen en wellicht zelfs personeelstekorten deels kan oplossen.  

Een ander voordeel van private equity is dat het een oplossing kan bieden voor gepensioneerde zorgverleners die geen opvolger kunnen vinden voor hun praktijk. Steeds minder jonge huisartsen willen bijvoorbeeld praktijkhouder worden.

Maar aan de andere kant zou zorg niet gezien moeten worden als handel of verdienmodel. Private equity kijkt namelijk vooral naar de winstgevendheid, zonder voldoende oog te hebben voor de behoeften van de zorgaanbieder, de zorgverlener en het welzijn van de patiënt.

Bovendien kunnen overnames leiden tot een verhoging van de kosten voor de client/patiënt, omdat investeerders de administratie en het beheer overnemen en de werknemers beter betaald krijgen. Hier willen investeerders natuurlijk aan verdienen. Sommige critici zijn daarnaast van mening dat het leveren van zorg en het behalen van rendement niet samengaan.

Terugkerend thema in de politiek

In de politiek is er veel te doen rondom private equity. In oktober 2023 werden moties van Tweede Kamerleden Van Dijk en Drost om private equity in de zorg volledig aan banden te leggen weggestemd.[2]  Het demissionaire kabinet lijkt terughoudend te zijn om te streven naar een verbod op private equity. Zo gaf demissionair minister Helder eind januari 2024 aan dat ze niets wil weten over een algeheel verbod totdat er een onderzoek is uitgevoerd naar de impact ervan.[3] Ze is van mening dat private equity een waardevolle aanvulling kan zijn om projecten te kunnen financieren. Ook voormalig minister Kuipers zei dat hij geen voorstander is van een algeheel verbod.

Beweging

Toch lijkt er sinds de verkiezingen beweging in de politiek omtrent de regulering van private equity, begin februari 2024 zijn namelijk twee belangrijke moties aangenomen. Een van de moties is gericht op het zetten van noodzakelijke stappen in het wetsvoorstel Integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders (Wibz) om ervoor te zorgen dat private equity tot het verleden gaat behoren.[4] Daarnaast is een motie aangenomen om een centraal register op te stellen voor private-equitypartijen in de zorg.[5] Binnenkort zal een debat geagendeerd worden waarbij de gevolgen van private equity in de zorg besproken zullen worden.

Conclusie

Het is duidelijk dat private equity zowel voor- als nadelen met zich meebrengt. Het is belangrijk dat de focus niet uitsluitend op de winstgevendheid moet komen te liggen en dat de gezondheidszorg niet mag worden omgevormd tot een verdienmodel. Besluitvorming moet gebaseerd blijven op zorgbehoeften, hierin moet de balans gevonden worden. Binnen de politiek lijkt er inmiddels wel een keerpunt te zijn bereikt, waarbij regulering van private equity-bedrijven in zicht komt.


[1] Skipr, Private equity rukt verder op in Nederlandse zorgsector, 1 juni 2023.

[2] Kamerstukken 2023–2024, 32 012, nr. 59 en 2023–2024, 32 012, nr. 58

[3] Skipr, Helder: Eerst zicht op effect private equity in de zorg voordat eventueel verbod wordt ingevoerd , 24 januari 2024

[4] Kamerstukken 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 7

[5] Kamerstukken 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 10