De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft de vier grote zorgverzekeraars Zilveren Kruis, VGZ, Menzis en CZ op hun vingers getikt, waarbij Menzis en CZ een formele maatregel opgelegd hebben gekregen.1 De NZa vindt dat zij meer moeten doen om wachtlijsten terug te dringen en te garanderen dat verzekerden toegang houden tot zorg.

Treeknormen ziekenhuiszorg en ggz

Aanleiding hiervoor is een onderzoek van de NZa om vast te stellen of zorgverzekeraars voldoende proactief handelen in het nakomen van hun zorgplicht en het terugdringen van wachtlijsten en wachttijden. De NZa onderzocht zorgverzekeraars met wachttijden boven de Treeknormen voor de ziekenhuiszorg en de geestelijke gezondheidszorg. De conclusie van dat onderzoek is dat geen van de onderzochte zorgverzekeraars volledig voldoet aan de normen van hun zorgplicht, terwijl zij hiertoe wel verplicht zijn (art. 11 Zvw).

De zorgplicht is een fundamenteel bouwsteen van het Nederlandse zorgstelsel en moet garanderen dat patiënten te allen tijde de zorg krijgen die zij nodig hebben. Zorgverzekeraars en zorgaanbieders moeten daarom samenwerken om dit voor elkaar te krijgen. Van zorgverzekeraars verwacht de NZa dat zij de zorgvraag en het zorgaanbod in de regio goed in de gaten houden en hierop sturen.

Meer sturing

De zorgverzekeraars scoren vooral slecht op het in beeld krijgen van de knelpunten in het aanbod, de acties die zij daarop nemen en het evalueren en bijstellen van deze acties. Daarnaast zijn zorgverzekeraars onvoldoende proactief als het gaat om het voldoende vervullen van hun regierol in de regio en het terugdringen van wachtlijsten en wachttijden. Concreet moeten zorgaanbieders het tijdig leveren van zorg opnemen in de contractering van zorgaanbieders. De door de NZa bestrafte zorgverzekeraars krijgen zes maanden de tijd om dit te verbeteren. Als zij onvoldoende verbeteren, mag de NZa openbaar maken om welke zorgverzekeraars het gaat en wat er in de strafmaatregel stond.  

Gevolgen

Zorgverzekeraars stuurden liever op een zo laag mogelijke premie in plaats van de toegankelijkheid van de zorg. Volgens de NZa is de reden hiervoor dat zorgverzekeraars geen consequenties ondervonden als zij zich niet aan de zorgplicht hielden. Om de  wachtlijsten voor verzekerden te verlagen zal er mogelijk meer zorg ingekocht moeten gaan worden. Dit zal betekenen dat de premies gaan stijgen.

Het besluit van de NZa zal daarnaast ook gaan betekenen dat zorgverzekeraars zich actiever met de organisatie van de zorg gaan bemoeien; de rol van zorgverzekeraars wordt daardoor groter.

  1. Van der Geest, M. (2024), Volkskrant, NZa: de grote zorgverzekeraars houden zich niet aan hun zorgplicht | de Volkskrant ↩︎