De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) gaat zorgen voor een soepeler contracteerproces, door de Regeling transparantie zorginkoopproces aan te passen. Dit moet resulteren in een snellere en soepelere informatieverstrekking aan verzekerden bij de start van een overstapseizoen, en het zal een randvoorwaarde vormen voor alternatieve contracten.

Nieuwe regels

Door de aangepaste regeling worden een aantal niet-bindende aanwijzingen omgezet in vaste regelgeving. Hierdoor zijn zorgverzekeraars en zorgaanbieders verplicht zich te houden aan bepaalde deadlines, wat het contracteerproces zal verbeteren. Dit zal ervoor zorgen dat contracten eerder in het jaar worden gesloten. Bovendien geeft de aangepaste regeling de NZa de bevoegdheid om in te grijpen als partijen zich niet aan de nieuwe regels houden.

Relationeel contract

De NZa constateert verder dat het gebruikelijke contracteerproces in de zorg al jaren moeilijk verloopt. Zorgaanbieders en verzekeraars kunnen ook andere contracten gebruiken die beter passen bij de transformatieplannen van het Integraal Zorgakkoord, zo schrijft de NZa in een paper dat bedoeld is als inspiratiebron. Daarom introduceert zij, tegelijkertijd met de aangepaste regeling, alternatieve contractvormen, zoals het relationeel contract. Het relationele contracteermodel zou volgens de NZa voor een omslag kunnen zorgen.

Sociale doelen

In een relationeel contract staan niet de financiële afspraken centraal, maar de gemeenschappelijke visie en doelen. Voorbeelden van die gemeenschappelijke doelen zijn onder andere het verminderen van onnodige ziekenhuisopnames, het verbeteren van toegang tot de zorg en het gemotiveerd houden van zorgprofessionals. Deze sociale doelen worden door beide partijen vastgesteld en vervolgens genoteerd. Binnen een relationeel contract wordt gezamenlijk geïnvesteerd en worden winsten en verliezen gedeeld. Daarnaast wordt er een aanneemsom gehanteerd, waarbij de zorgaanbieder van de verzekeraar een totaalbedrag krijgt voor het leveren van zorg voor meerdere jaren.

Kleine zorgaanbieders

Hoewel relationele contracten voordelen bieden en – gezien de maatschappelijke opgaven die nu spelen – een werkelijke oplossing kunnen zijn, is het belangrijk om te beseffen dat relationele contracten lastig kunnen zijn voor kleine zorgaanbieders. Zorgverzekeraars kunnen namelijk niet met al die kleine aanbieders een relatie aangaan. Om mee te kunnen doen met relationele contractering zouden kleine zorgaanbieders ervoor kunnen kiezen om zich te verenigen.

Betere handhaving nodig

Terugkomend op de aangepaste Regeling transparantie zorginkoopproces, rijst de vraag of er nu ook een omslag komt op het gebied van handhaving van de regelgeving. De NZa heeft hierin onlangs wel een stap gezet, door op te treden tegen vier grote zorgverzekeraars, omdat zij niet volledig voldeden aan de zorg(inkoop)plicht. De NZa neigt echter bij overtredingen vaak naar een milde aanpak, zoals het geven van waarschuwingen. Dit heeft als gevolg dat wanneer een zorgverzekeraar herhaaldelijk de regeling schendt, dit niet wordt beschouwd als recedive. Waarschuwingen worden volgens de Algemene wet bestuursrecht namelijk niet als formele besluiten gezien.

Hoe nu verder?

In het debat op donderdag 21 maart over de Verzamelwet VWS 2023 vroeg GL-PvdA naar mogelijkheden voor de NZa om een bestuurlijke boete op te leggen aan zorgverzekeraars die niet tijdig hun premie bekendmaken. Daarnaast wil GL-PvdA een offerteplicht instellen om verzekerden tegemoet te komen. Hierover is eerder al een motie ingediend die al is aangenomen en besproken wordt binnen het IZA.

VVD, NSC en PVV hebben een motie ingediend en verzoeken de regering de mogelijkheid te onderzoeken om een bestuurlijke boete op te leggen bij het onvoldoende invullen van de zorgplicht. Minister Dijkstra heeft hierover ‘oordeel Kamer’ gegeven. Dit betekent dat over deze motie dinsdag 26 maart wordt gestemd bij de Stemmingen. Minister Dijkstra zal in april een brief sturen aan de Kamer over het contracteerseizoen 2024.