In de aanloop naar het commissiedebat Medisch Zorglandschap op donderdag 20 maart heeft minister Agema van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) afgelopen week een Kamerbrief gestuurd over de stand van zaken rondom de uitvoering van de afspraken uit het Regeerprogramma. De brief richt zich met name op het verbeteren van de toegankelijkheid van medisch specialistische zorg, het behoud van acute zorg en de financiële stabiliteit van ziekenhuizen.
Toegankelijkheid als uitgangspunt
Het kabinet wil dat iedereen in Nederland, ongeacht woonplaats, toegang heeft tot goede zorg. Dit geldt zowel voor eenvoudige medische ingrepen als complexe operaties. Om de toegankelijkheid te verbeteren, wil minister Agema inzetten op de volgende punten:
- Het ziekenhuis dichtbij als basis: voor reguliere ziekenhuiszorg kunnen patiënten terecht in een ziekenhuis in de buurt. Voor complexere ingrepen wordt doorverwezen naar grotere gespecialiseerde ziekenhuizen. Het kabinet wil dat regionale ziekenhuizen meer financiële zekerheid krijgen.
- Meer samenwerking tussen zorginstellingen: er worden afspraken gemaakt tussen zorgverzekeraars, ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra om de samenwerking te verbeteren en de druk op ziekenhuizen te verlichten.
- Meerjarige financiële zekerheid: zorgverzekeraars worden aangemoedigd om langetermijnafspraken te maken met ziekenhuizen, zodat deze structurele zekerheid krijgen over hun financiering. Dit moet voorkomen dat patiënten steeds vaker verder moeten reizen voor zorg.
- Beschikbaarheid van acute en medisch specialistische zorg in elke regio: de minister komt met een handreiking voor regionale overlegstructuren om de beschikbaarheid van acute zorg te garanderen. Daarnaast wordt regelgeving aangepast zodat het moeilijker wordt om acute zorgfaciliteiten te sluiten.
- Uit de marktwerking halen van acute zorg: de spoedeisende hulp (SEH), acute verloskunde en intensive care (IC) worden niet langer bekostigd op basis van marktwerking, maar via een vast budget.
Regels om ziekenhuizen en acute zorg open te houden
Om te voorkomen dat ziekenhuizen of afdelingen voor acute zorg verdwijnen, komt het kabinet met strengere regelgeving. Zo wordt de procedure aangescherpt die gevolgd moet worden als een ziekenhuis de SEH of acute verloskunde wil sluiten. Totdat deze wetgeving gereed is, wordt een tijdelijke handreiking opgesteld waarin ziekenhuizen, zorgverzekeraars en lokale overheden worden verplicht om in gesprek te gaan voordat er veranderingen worden doorgevoerd.
In de Kamerbrief verwijst de minister verder naar de aangenomen motie van SP-Kamerlid Dobbe, waarin het kabinet wordt verzocht om gemeenten, ziekenhuispersoneel en patiënten instemmingsrecht te geven bij fusies en sluitingen van ziekenhuizen. De minister heeft deze motie eerder ontraden, omdat een verplichte instemming niet altijd werkbaar is. In situaties van bijvoorbeeld personeelstekorten zou dit kunnen leiden tot onveilige zorg. Wel wordt gezocht naar manieren om de invloed van betrokken partijen te vergroten.
Daarnaast werkt de regering aan regelgeving om ervoor te zorgen dat ziekenhuizen en zorgverzekeraars zich maximaal inspannen om afdelingen voor spoedeisende hulp en acute verloskunde open te houden. De verwachting is dat deze regelgeving na de zomer in internetconsultatie wordt gebracht.
Acute zorg uit de marktwerking
Een ander belangrijk punt is het uit de marktwerking halen van acute zorg. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft een advies uitgebracht over budgetbekostiging voor SEH’s en acute verloskunde. Volgens de NZa is de invoering van budgetbekostiging op zijn vroegst mogelijk in 2027, maar de minister onderzoekt of dit al in 2026 kan worden ingevoerd. Het kabinet verwacht hier voor 1 juli meer duidelijkheid over te hebben. Ook wordt gekeken naar de bekostiging van IC-zorg, waarvoor binnenkort een uitvoeringstoets wordt aangevraagd.
Hoe verder?
Op 20 maart vindt het commissiedebat Medisch Zorglandschap plaats, waar de punten uit deze brief verder worden besproken. BOUF Legal houdt u op de hoogte van de ontwikkelingen. Lees hier de hele Kamerbrief: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2025D10674&did=2025D10674
