Vorige week publiceerde het Gerechtshof in Den Haag de uitspraak[1] in een zaak tussen Zilveren Kruis en een aantal aanbieders van eerstelijnsdiagnostiek. De aanbieders stelden dat Zilveren Kruis de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA) niet had doorgevoerd in hun tarieven voor 2024 en 2025, terwijl dat wél is afgesproken in het integraal zorgakkoord (IZA). We zetten hieronder de belangrijkste punten uit het arrest op een rijtje en bekijken welke conclusies getrokken kunnen worden.

Wat is de OVA?

Om te beginnen bij het begin: de OVA is een bijdrage van de overheid om de lonen in de zorg gelijk te trekken met die in de private sector, wat wordt gezien als een manier om werken in de zorg aantrekkelijker te maken. In het IZA staat dat zorgverzekeraars de OVA volledig en zonder korting moeten doorberekenen in hun tarieven.[2]

Bindende afspraken binnen het integraal zorgakkoord

Het IZA is gesloten tussen onder anderen Zorgverzekeraars Nederland (ZN), waarbij Zilveren Kruis is aangesloten, en een aantal brancheorganisaties, waarbij de aanbieders van eerstelijnsdiagnostiek zijn aangesloten. Hoewel Zilveren Kruis erkende dat zij gebonden is aan de IZA-afspraken, betwistte zij of individuele zorgaanbieders deze afspraken konden afdwingen.

Oordeel van het hof

Het hof oordeelde hierover als volgt. Of iemand bij het sluiten van een overeenkomst in eigen naam is opgetreden of als vertegenwoordiger van een ander, hangt af van hetgeen de betrokken partijen tegen elkaar hebben verklaard en over en weer uit elkaars verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en mochten afleiden.[3] In het IZA wordt steeds verwezen naar zorgverzekeraars en zorgaanbieders als de dragers van rechten en plichten. Dit betekent dat het IZA niet alleen de brancheorganisaties bindt, maar ook alle zorgverzekeraars die lid zijn van ZN en alle zorgaanbieders die aangesloten zijn bij een van de brancheorganisaties die partij zijn bij het IZA. Dit voorkomt dat elke zorgverzekeraar en zorgaanbieder afzonderlijk een exemplaar van het IZA zou moeten ondertekenen.

Resultaatsverplichting

Zilveren Kruis stelde verder dat er slechts sprake was van een inspanningsverplichting bij de OVA, niet van een resultaatsverplichting. Het hof verwierp dit en oordeelde dat het om een resultaatsverbintenis gaat, omdat uit de bewoordingen van de clausule blijkt dat de OVA bedoeld is om marktconforme loonontwikkelingen in de zorg te garanderen.

Bezwaren tegen kartelverbod onvoldoende onderbouwd

Daarnaast voerde Zilveren Kruis aan dat de OVA-bepaling in strijd zou zijn met het kartelverbod van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De rechter stelde echter dat Zilveren Kruis onvoldoende feiten had aangeleverd om te beoordelen of de clausule in strijd is met het mededingingsrecht.

Conclusie

Zorgverzekeraars zijn dus verplicht om ervoor te zorgen dat de OVA volledig en zonder korting wordt doorberekend in de tarieven. De uitspraak bevestigt dat de afspraken in het IZA juridisch afdwingbaar zijn. Dit betekent dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders die deel uitmaken van de bij het IZA betrokken brancheorganisaties, de verplichtingen en rechten uit het IZA bij de rechter kunnen afdwingen.

Als individuele zorgaanbieder een verzekeraar houden aan de afspraken uit het IZA? Dan is het verstandig om te controleren of je brancheorganisatie het IZA heeft ondertekend en of de NZa-tariefregulering op jou van toepassing is.


[1] 2024.06.11-Arrest-hof-Den-Haag-Stichting-Star-SHL-c.s.-_-Zilveren-Kruis340198.1340889.1.pdf (zorgvisie.nl)

[2] Integraal Zorgakkoord, pag. 103

[3] HR 11 maart 1977, ECLI:NL:HR:1977:ACI877 (Kribbebiiter)